Glansreijk – Psycholoog en coach voor huisartsen en hun team

Home » Blog » Werkdruk verlagen? Begin bij je energie en communicatie

Werkdruk verlagen? Begin bij je energie en communicatie

Door Ira Janssens-Verheugen
12/08/2025

In deze blog lees je wat je wél zelf kunt beïnvloeden aan de hoge werkdruk in de huisartsenzorg. Niet door structurele oorzaken op te lossen – daar zijn grotere krachten voor nodig – maar door slimmer om te gaan met je energie en communicatie. Met herkenbare voorbeelden van een huisarts en doktersassistente laat ik zien hoe voorbereiding, duidelijke doelen en een plan B helpen om regie te houden. Je ontdekt hoe het in kaart brengen van energiegevers en -vreters en het inlassen van micro-pauzes direct meer rust, focus en werkplezier oplevert. Inclusief gratis invulbaar werkblad.

Werkdruk verlagen? Begin bij je energie en communicatie

Je agenda is vol, maar je hoofd misschien nog voller

Misschien strijk ik sommige mensen in de huisartsenzorg tegen de haren in door te zeggen dat je zó de werkdruk kunt verminderen. Feit is: de werkdruk is hoog, en het grootste deel daarvan laat zich niet zomaar door één individu veranderen. Daar zijn grotere, structurele krachten voor nodig.

In deze blog kijken we naar wat je wél kunt beïnvloeden. En ja, dat is soms taai werk en zeker niet simpel. Maar juist daarom is het de moeite waard om te onderzoeken, want kleine aanpassingen in hoe je met je energie en communicatie omgaat, kunnen een groot verschil maken.

In de huisartsenzorg wordt werkdruk vaak in uren uitgedrukt. “Als er maar meer tijd zou zijn…” is een gedachte die veel professionals zullen herkennen. Maar wie ooit een relatief rustige dag heeft gehad en toch moe thuiskwam, weet dat tijd maar een deel van het verhaal is. Werkdruk draait niet alleen om tijd – het gaat net zo goed om je energie en, minstens zo belangrijk, om hoe we met elkaar communiceren. Juist die combinatie bepaalt of je dag aanvoelt als een uitputtingsslag of als werk dat energie oplevert.

Tijd is meetbaar – energie is voelbaar

Een uur is altijd zestig minuten. Maar niet elk uur voelt hetzelfde.

Neem de doktersassistente die ’s ochtends de telefoon opneemt:

- Gesprek 1: Kort en vriendelijk – een herhaalrecept inplannen.
- Gesprek 2: Een patiënt met acute klachten waarvoor ze snel moet schakelen.
- Gesprek 3: Een boze patiënt die herhaaldelijk klaagt over wachttijden en weinig luistert naar haar uitleg.

Op papier duren alle gesprekken vijf minuten. In werkelijkheid vraagt het laatste gesprek veel meer energie dan de andere twee samen. Tijd zie je op je agenda. Energie voel je in je lijf. En als je brandstof opraakt, voelt zelfs een lege middag vermoeiend.

Communicatie: de stille energievreter

Naast tijd en energie speelt communicatie een grote rol in hoe zwaar je dag voelt. Bekijk deze twee voorbeelden maar eens.

Voorbeeld huisarts:

Een huisarts ziet een patiënt met vage maar zorgwekkende klachten en wil doorverwijzen naar een specialist. Echter, de verwijscriteria zijn strikt, waardoor het gesprek met het ziekenhuis veel herhaling en overtuigingskracht vraagt.

Je belt, hangt in de wacht, legt de situatie uit, krijgt te horen dat je wordt teruggebeld – maar dat gebeurt niet. Dus probeer je het opnieuw, moet weer wachten, en spreekt uiteindelijk iemand anders, waardoor je het hele verhaal nog eens moet vertellen. Intussen ben je, tussen consulten door, er zo een paar uur mee bezig.

Ondertussen handel je acuut en doe je alles wat je op dat moment kan. Toch ben je aan het eind van de dag moe, misschien zelfs gefrustreerd. Je hebt het gevoel dat je weinig vooruitgang hebt geboekt, terwijl de patiënt langer moest wachten en jij tijdens andere consulten niet je volle aandacht kon geven. Het resultaat: je ervaart een enorme werkdruk – niet alleen door de tijdsinvestering, maar ook door het voortdurende energie- en aandachtsverlies.

Voorbeeld doktersassistente:

Een beginnend dementerende patiënt belt meerdere keren op een dag. Ze wil slaapmedicatie, omdat die volgens haar op is. In het systeem zie je dat er nog voldoende voorraad moet zijn.

Na een kort overleg met de huisarts laat je weten dat er nu geen nieuwe medicatie wordt voorgeschreven. De patiënte wordt bozer en wil direct een afspraak met de huisarts. Volgens de triage is er geen acute noodzaak, dus leg je uit dat dat nu niet kan.

Toch blijft de telefoon gaan. Ze belt nog een keer, en nog een keer… in totaal zeven keer die dag. Je voert overleg met collega’s, checkt opnieuw bij de huisarts, en geeft uiteindelijk – om de rust te bewaren – een plek voor morgen op het spreekuur. Waarop ze snauwt: “Zie je wel dat er plek is, was dat nou zo moeilijk?”

Voor je gevoel ben je de hele dag met deze ene mevrouw bezig geweest. Ondanks al je inzet en overleg voelt het onbevredigend. De patiënt is ontevreden, jij bent uitgeput, en je werkdruk is zichtbaar gestegen – niet alleen door de tijd die het kostte, maar vooral door de energie die het heeft gevraagd.

Drie manieren om werkdruk te verlichten zonder extra uren

Werkdruk verminderen betekent niet altijd dat er minder patiënten komen of dat je werkdagen korter worden. Soms gaat het juist om kleine, gerichte aanpassingen in hoe je je dag organiseert, hoe je communiceert en hoe je met je energie omgaat. Hieronder vind je drie praktische strategieën die je direct in je eigen werk kunt toepassen – zonder dat er extra uren in de dag nodig zijn.

1. Breng energievreters én energiegevers in kaart

Werkdruk wordt vaak in tijd gemeten, maar je energieniveau is minstens zo bepalend voor hoe je een dag ervaart. Twee dagen met precies dezelfde hoeveelheid afspraken kunnen totaal anders voelen, afhankelijk van welke gesprekken, taken en situaties je tegenkomt.

Door bewust te registreren welke momenten je opladen en welke juist energie kosten, ontdek je patronen. Misschien merk je dat je veel energie kwijtraakt aan herhalende telefoongesprekken of dat je juist opbloeit na kort overleg met een collega. Met dat inzicht kun je bewuster plannen, herstellen en prioriteren.

Voorbeeldoverzicht:

Energiegever	Energievreter
Kort, duidelijk telefoongesprek met patiënt	Boze of ongeduldige patiënt aan de lijn
Goedlopende samenwerking met collega	Onduidelijke taakverdeling
Even 5 minuten koffie met collega	Lunch overslaan door drukte
Gesprek waarbij patiënt zich echt gehoord voelt	Administratie onder tijdsdruk afronden
Duidelijk plan voor de dag	Meerdere onderbrekingen tijdens 1 taak

Tip: Gebruik dit invulbare werkblad en noteer een week lang na elk dagdeel 2 energiegevers en 2 energievreters. Zo ontdek je patronen én aanknopingspunten voor verbetering. Download hier het werkblad Energiegevers & Energievreters (Word)

2. Communiceer doelgericht – bereid je voor op grenzen van de ander

Of je nu als assistente de telefoon opneemt of als huisarts belt voor een verwijzing: voorbereiding is cruciaal, juist bij tijdsdruk en uitloop.

Ga er niet vanuit dat de ander je verzoek direct overneemt. Diegene kan zijn of haar eigen grenzen stellen, regels volgen of nee zeggen.

Daarom:

Bepaal vooraf je doel: Wat wil je bereiken en waarom? Wanneer zou je tevreden zijn over het gesprek?
Voorzie tegenargumenten: Denk na over mogelijke bezwaren en hoe je daarop reageert.
Heb een plan B: Wat doe je als je geen gehoor vindt? Welke alternatieve route is er?
Blijf respectvol, maar standvastig: Oftewel: laat het kaas niet van je boterham eten.
Heb alle details paraat: Soms is het ook belangrijk om je juridische verantwoordelijkheid helder te hebben, zodat je onderbouwd kunt handelen.

Voorbeeld huisarts – doelgericht en met regie:

Een beginnend dementerende patiënte belt en vraagt om slaapmedicatie. Je opent het medicatieoverzicht en ziet dat ze nog voldoende voorraad zou moeten hebben. Je legt dit uit, maar ze wordt boos en blijft aandringen. Ze wil een afspraak, terwijl er volgens de triage geen acute noodzaak is.

Je probeert het rustig uit te leggen, toch belt ze later opnieuw. En weer later nog eens. In totaal neemt ze zeven keer contact op. Ondertussen overleg je meerdere keren met collega’s en de huisarts, maar uiteindelijk geef je toch een plek op het spreekuur. Ze reageert bits: “Zie je wel dat er plek is, was dat nou zo moeilijk?” Aan het einde van de dag voel je je uitgeput en heb je het idee dat je vooral speelbal bent geweest van één patiënt.

Voorbeeld doktersassistente – van speelbal naar regiehouder:

Een beginnend dementerende patiënte belt en vraagt om slaapmedicatie. Je opent het medicatieoverzicht en ziet dat de voorraad volgens het dossier nog ruim voldoende is. Toch heb je het gevoel dat er iets anders speelt. Daarom beloof je mevrouw dat je haar terugbelt nadat je de situatie met de huisarts hebt besproken.

Na kort overleg besluiten jullie dat het verstandig is haar op korte termijn te zien, samen met een familielid. Vervolgens bel je haar dochter, die als medisch gemachtigde in het dossier staat. Je legt de situatie uit en vraagt of zij mee kan komen. Ze begrijpt het meteen en zegt toe.

Nog vóór 14:30 uur bel je mevrouw terug met het nieuws dat ze morgen een afspraak heeft en dat haar dochter erbij zal zijn. Daardoor voelt mevrouw zich gehoord, is de situatie snel opgepakt en voorkom je dat je dag gevuld raakt met herhaalde telefoontjes. Jij houdt de regie en bewaart je energie.

3. Plan micro-pauzes als vast onderdeel van je dag

Kleine herstelmomenten maken een groot verschil. Het gaat niet om lange breaks, maar om korte adempauzes die je energie weer aanvullen.

Voorbeelden micro-pauze:

- 5 diepe ademhalingen voordat je de volgende patiënt oproept
- Kort rekken of schouders losmaken
- Even een glas water halen
- 2 minuten frisse lucht pakken bij de deur of het raam

Tip: Zet micro-pauzes als afspraken in je agenda of stel een reminder in. Zo worden ze routine in plaats van luxe.

Meer balans begint bij energie en verbinding

Meer uren in de dag zouden soms fijn zijn, maar ze lossen zelden alles op. Door bewuster om te gaan met je energie én door doelgericht te communiceren, kun je de werkdruk verlagen zonder dat er een extra dag in de week nodig is.

En het mooie is: dat merk je niet alleen zelf, maar ook je collega’s én je patiënten.

Wil jij leren hoe je als zorgprofessional niet alleen je tijd, maar ook je energie en communicatie slimmer inzet?

Heb je vragen over het creëren van meer energiebalans of wil je sparren over hoe je doelgerichter kunt communiceren binnen jouw praktijk? Je bent van harte welkom om een bericht te sturen of een vrijblijvend kennismakingsgesprek te plannen.

Online cursus Balans & Werkplezier

In de online cursus Balans & Werkplezier krijg je praktische oefeningen, inzichten en tools voor meer rust en voldoening in je werkdag.
De cursus is nog in ontwikkeling, maar je kunt je alvast inschrijven om op de hoogte gehouden te worden. Zo ben jij straks als eerste op de hoogte wanneer je kunt starten.

Ira Janssens-Verheugen

Deze blog is geschreven door Ira Janssens-Verheugen. Als arbeid- & organisatiepsycholoog en coach is zij gespecialiseerd in de begeleiding van professionals binnen de huisartsenzorg. Met oog voor werkplezier, samenwerking en duurzame verandering biedt zij praktische en direct toepasbare handvatten.